🇯🇵 ญี่ปุ่น · สมัยใหม่

ชิอัตสึ指圧（しあつ）

ศาสตร์ที่พัฒนาขึ้นในญี่ปุ่น ใช้การกดด้วยนิ้ว ฝ่ามือ และการสัมผัสรูปแบบอื่น มักทำผ่านเสื้อผ้า สายนามิโคชิและสายมาสึนางะแสดงให้เห็นความแตกต่างทั้งในการสอนและความเข้าใจร่างกาย ไม่มีระดับน้ำหนักมือหรือสรรพคุณใดเพียงอย่างเดียวที่นิยามได้ทั้งหมด

การนวดแบบดั้งเดิม การนวดทางคลินิกบทความเชิงลึก

รู้จักศาสตร์การนวดจากทั่วโลก

สารานุกรมนี้ไม่ได้มีไว้ตัดสินว่าการนวดแบบใดดีกว่ากัน ความปรารถนาที่จะดูแลผู้คนคือจุดเริ่มต้นให้เรารับฟังวัฒนธรรม แนวคิด และวิธีสัมผัสที่หลากหลาย โดยไม่ได้ถือว่าทุกสำนักมีเป้าหมายหรือความเชื่อเหมือนกัน

หมวดหมู่และบริบทเป็นเพียงเครื่องช่วยในการค้นหา ไม่ได้รับรองผลต่ออาการ ความเหมาะสม หรือความปลอดภัย เนื้อหาเขียนเป็นภาษาญี่ปุ่นและภาษาอังกฤษ หัวข้อที่ยังแปลไม่ครบจะแสดงเป็นภาษาอังกฤษ

ประเด็นสำคัญ

หัวใจของชิอัตสึคือการกด ไม่ใช่การถู แรงกดที่ตั้งฉาก ต่อเนื่อง และรวมศูนย์ใช้เพื่อกระตุ้นการตอบสนองของกล้ามเนื้อและเส้นประสาท
เทคนิคญี่ปุ่นยุคใหม่ที่เติบโตจากอันมะและถูกอธิบายใหม่ผ่านกายวิภาคตะวันตก ได้รับสถานะอิสระทางกฎหมายในปี 1964
สายนามิโคชิอิงกายวิภาค ส่วนเซนชิอัตสึของมาสึนางะอ่านร่างกายผ่านเส้นลมปราณและเคียว/จิตสึ สายหลังแพร่หลายในต่างประเทศมากที่สุด
ทำขณะสวมเสื้อผ้า ไม่ใช้น้ำมัน บนเบาะที่พื้น ตามจังหวะลมหายใจของผู้รับ เป็นเทคนิคหลักในหมวดหมู่บอดี้แคร์

ข้อมูลพื้นฐาน

ต้นกำเนิด: 🇯🇵 ญี่ปุ่น — ญี่ปุ่น (โตเกียว)
ยุคสมัย: ต้นคริสต์ศตวรรษที่ 20 (ทศวรรษ 1910–1940)（สมัยใหม่）
การจัดประเภท: การนวดแบบดั้งเดิม / การนวดทางคลินิก
หลักสามประการ: แรงกดตั้งฉาก ต่อเนื่อง และรวมศูนย์ (แบบนามิโคชิ) คือการถ่ายน้ำหนักตัวลงไปแทนการดัน
สองสายหลัก: ชิอัตสึแบบนามิโคชิ (อิงกายวิภาค มีจุดกดพื้นฐานทั่วร่างกาย) และชิอัตสึตามเส้นลมปราณของมาสึนางะ (วินิจฉัยเคียว/จิตสึ หรือเซนชิอัตสึ)
ใบอนุญาต: ในญี่ปุ่นคือใบอนุญาตระดับชาติ “ผู้ประกอบวิชาชีพอันมะ มาสซาจ และชิอัตสึ” (กฎหมายปี 1947 ระบุชื่อชิอัตสึอย่างชัดเจนในปี 1964)
ในต่างประเทศ: มีสหพันธ์ชิอัตสึทั่วยุโรป ได้รับการรับรองเป็นวิชาชีพอย่างเป็นทางการในออสเตรียและสวิตเซอร์แลนด์ ในสหราชอาณาจักรไม่มีการกำกับโดยกฎหมาย แต่กำกับดูแลกันเองผ่านองค์กรวิชาชีพ
เทคนิค: การกด / การยืด
ส่วนของร่างกายที่ผู้นวดใช้: นิ้วโป้ง / ฝ่ามือ / ข้อศอก
สื่อที่ใช้: ไม่ใช้
การแต่งกาย: สวมเสื้อผ้า
สถานที่นวด: เบาะ
ระยะเวลา: 40–90 นาที
ชื่ออื่น: Shiatsu therapy · Namikoshi shiatsu · Zen shiatsu · Shiatsu-ho

สิ่งที่ควรตรวจสอบก่อนรับการนวด

พูดคุยเรื่องบริเวณที่สัมผัส การแต่งกาย และน้ำหนักมือที่ต้องการไว้ล่วงหน้า คุณปฏิเสธหรือขอให้หยุดได้ทุกเมื่อ ไม่จำเป็นต้องอดทนต่อความเจ็บปวด หากมีข้อกังวลด้านสุขภาพ อยู่ระหว่างการรักษา หรือตั้งครรภ์ โปรดปรึกษาบุคลากรทางการแพทย์หรือผู้ให้บริการที่มีคุณวุฒิเหมาะสม สารานุกรมนี้ไม่ใช่การวินิจฉัย คำแนะนำการรักษา หรือคู่มือการนวดด้วยตนเอง

ประวัติ: จากอันมะสู่ชิอัตสึ

ชิอัตสึสืบเชื้อสายมาจากอันมะ ซึ่งมาจากจีนและพัฒนาลักษณะเฉพาะของตนในญี่ปุ่น ในสมัยเอโดะ อันมะได้รับการคุ้มครองเป็นอาชีพของผู้พิการทางสายตา และเทคนิคการกดได้รับการขัดเกลาควบคู่กับการบีบนวดและการเคาะ หลังการปฏิรูปเมจิ เมื่อการแพทย์ตะวันตกกลายเป็นศูนย์กลางของระบบ อันมะถูกมองว่าเป็นการให้ความสบายมากกว่าการรักษา จึงจำเป็นต้องมีคำอธิบายใหม่สำหรับการบำบัดด้วยแรงกด

ในปี 1919 ทามาอิ เท็มเปกิ ตีพิมพ์ “ชิอัตสึโฮ” และตั้งชื่อการบำบัดที่เน้นการกดว่าชิอัตสึ เทคนิคการชุบชีวิตคัปโปของยูโด การบริหารร่างกายแบบโบราณโดอิน และวิธีการรักษาด้วยมือแบบตะวันตกที่เข้ามาในยุคนั้น ล้วนมีส่วนหล่อหลอมชิอัตสึในช่วงแรก

ผู้ทำให้ชิอัตสึเป็นระบบคือนามิโคชิ โทคุจิโร (1905–2000) จากวัยเด็กในฮอกไกโดที่เขาใช้นิ้วโป้งกดบรรเทาโรคไขข้อของแม่ เขาเปิดสถาบันชิอัตสึแห่งญี่ปุ่นในโตเกียวเมื่อปี 1940 และวางจุดกดพื้นฐานบนหลักกายวิภาคและสรีรวิทยา พร้อมหลักการกดตั้งฉาก ต่อเนื่อง และรวมศูนย์ การรักษามาริลิน มอนโรในปี 1954 ทำให้ชิอัตสึเป็นที่รู้จักในต่างประเทศ ชิอัตสึเข้าสู่กฎหมายในปี 1955 ในฐานะรูปแบบหนึ่งของอันมะ และการแก้ไขกฎหมายปี 1964 ได้สร้างชื่อวิชาชีพร่วม “ผู้ประกอบวิชาชีพอันมะ มาสซาจ และชิอัตสึ” ซึ่งรับรองชิอัตสึทางกฎหมายว่าเป็นเทคนิคที่มีสถานะของตนเองเคียงข้างอันมะและมาสซาจ

ลำดับเหตุการณ์

สมัยเอโดะ
อันมะถูกจัดเป็นอาชีพของผู้พิการทางสายตาอย่างเป็นระบบ เทคนิคการกดได้รับการพัฒนา
1919
ทามาอิ เท็มเปกิ ตีพิมพ์หนังสือ “ชิอัตสึโฮ” ทำให้คำว่าชิอัตสึแพร่หลาย
1940
นามิโคชิ โทคุจิโร เปิดสถาบันชิอัตสึแห่งญี่ปุ่น (ปัจจุบันคือวิทยาลัยชิอัตสึแห่งญี่ปุ่น) ในโตเกียว
1954
นามิโคชิรักษามาริลิน มอนโรระหว่างที่เธอเยือนญี่ปุ่น ชิอัตสึกลายเป็นข่าวระดับนานาชาติ
1964
การแก้ไขกฎหมายบรรจุคำว่า “ชิอัตสึ” ไว้ในชื่อกฎหมาย รับรองว่าเป็นชื่อเรียกที่มีสถานะเป็นของตนเองเคียงข้างอันมะและมาสซาจ (ชิอัตสึเข้าสู่กฎหมายเมื่อปี 1955 ในฐานะรูปแบบหนึ่งของอันมะ)
1977
หนังสือ “Zen Shiatsu” ของมาสึนางะ ชิซุโตะ ตีพิมพ์เป็นภาษาอังกฤษ ชิอัตสึตามเส้นลมปราณแพร่หลายในโลกตะวันตก
1994
ก่อตั้งสหพันธ์ชิอัตสึแห่งยุโรป การรับรองวิชาชีพคืบหน้าไปทีละประเทศ

แนวคิดและปรัชญา: แรงกดและความนิ่ง

คำอธิบายเกี่ยวกับชิอัตสึกล่าวถึงแรงกดที่ต่อเนื่อง ท่าทาง ลมหายใจ และการรอการตอบสนองของผู้รับ สิ่งเหล่านี้ไม่ได้รับประกันระดับน้ำหนักมือหรือการตอบสนองของร่างกายที่แน่นอน

สายนามิโคชิและสายมาสึนางะต่างกันทั้งในภูมิหลังทางการศึกษาและภาษาที่ใช้อธิบาย คำอธิบายเชิงกายวิภาคและแนวคิดเรื่องเส้นลมปราณควรนำเสนอตามบริบทของแต่ละระบบ

บางคนชอบความเงียบ บางคนชอบให้ถามไถ่ด้วยคำพูด แทนที่ผู้นวดจะตัดสินน้ำหนักมือที่ “เหมาะ” ให้ การนวดควรเปิดโอกาสให้ผู้รับเปลี่ยนความต้องการได้

พัฒนาการ: ชิอัตสึในโลก

ตั้งแต่ทศวรรษ 1970 ชิอัตสึแพร่หลายผ่านครูชาวญี่ปุ่นและผู้ปฏิบัติที่ไปเรียนในญี่ปุ่น ในสหรัฐอเมริกา โอฮาชิ วาตารุ สอน “Ohashiatsu” ในยุโรป ลูกศิษย์ของมาสึนางะสอนเซนชิอัตสึ และ Shiatsu Society ของสหราชอาณาจักร (1981) กับสหพันธ์ชิอัตสึแห่งยุโรป (1994) ได้วางมาตรฐานวิชาชีพ ในออสเตรียและสวิตเซอร์แลนด์ ชิอัตสึเป็นการบำบัดเสริมที่ได้รับการรับรองอย่างเป็นทางการ

ในญี่ปุ่น ชิอัตสึเป็นส่วนหนึ่งของใบอนุญาตระดับชาติ “ผู้ประกอบวิชาชีพอันมะ มาสซาจ และชิอัตสึ” จัดอยู่ในกลุ่มการปฏิบัติที่เกี่ยวข้องกับการแพทย์ ต้องเรียนในโรงเรียนวิชาชีพตั้งแต่สามปีขึ้นไปและสอบระดับชาติ ในขณะเดียวกันก็มีร้านนวดผ่อนคลายที่ไม่มีใบอนุญาตให้บริการแบบ “สไตล์ชิอัตสึ” และสมาคมผู้มีใบอนุญาตก็รณรงค์ให้แยกแยะความแตกต่างนี้

งานวิจัยทางคลินิกรายงานประโยชน์ระยะสั้นต่ออาการปวดหลังส่วนล่างเรื้อรัง ไหล่ตึง นอนไม่หลับ และความวิตกกังวล และในสหราชอาณาจักรกับยุโรปมีการเรียกร้องงานวิจัยที่มีคุณภาพสูงขึ้น ข้อห้ามเหมือนกับการบำบัดด้วยแรงกดทั่วไป ได้แก่ ภาวะกระดูกพรุน การอักเสบเฉียบพลัน ตำแหน่งที่มีเนื้องอก และการกดแรงที่บางจุดระหว่างตั้งครรภ์

ชิอัตสึในปัจจุบัน

ปัจจุบันชิอัตสึดำรงอยู่ในสามบริบท ได้แก่ ห้องรักษาที่ดำเนินการโดยผู้มีใบอนุญาตในญี่ปุ่น การบำบัดเสริมในต่างประเทศ และโรงเรียนที่ฝึกอบรมทั้งสองกลุ่ม ในด้านเทคนิค นอกจากจุดกดพื้นฐานทั่วร่างกายแบบนามิโคชิ และเส้นลมปราณกับการวินิจฉัยเคียว/จิตสึแบบมาสึนางะแล้ว การประยุกต์ใช้ยังขยายไปถึงชิอัตสึในท่านั่ง ชิอัตสึในท่านอนตะแคงสำหรับผู้ตั้งครรภ์ และชิอัตสึแรงกดเบาในการดูแลแบบประคับประคอง

การนวดใช้เวลา 40 ถึง 90 นาที ผู้รับสวมเสื้อผ้าบางเบานอนบนฟูก ผู้นวดคุกเข่าและวางแรงกดต่อเนื่องจุดละไม่กี่วินาทีไปทั่วร่างกายด้วยนิ้วโป้ง ฝ่ามือ และศอก มีการยืดและหมุนข้อต่อด้วย แต่แรงกดยังคงเป็นตัวเอก

ด้วยความเงียบ การสวมเสื้อผ้า และไม่ต้องใช้อุปกรณ์หรือน้ำมัน ชิอัตสึจึงเข้าไปในโรงพยาบาล สถานดูแลผู้สูงอายุ และสำนักงานได้ง่าย และครองตำแหน่งที่โดดเด่นในหมู่บอดี้เวิร์กของโลกในฐานะเทคนิคที่กำเนิดในญี่ปุ่น

ท่านวดที่โดดเด่น

คำอธิบายนี้มีไว้เพื่อให้รู้จักวิธีสัมผัส ไม่ใช่คำแนะนำให้ทำตาม วิธีปฏิบัติต่างกันไปตามสำนัก ผู้นวด และผู้รับการนวด

การกดด้วยนิ้วโป้ง (ตั้งฉาก ต่อเนื่อง)
วางนิ้วโป้งตั้งฉากกับผิว ถ่ายน้ำหนักตัวลงไปสามถึงเจ็ดวินาที เป็นหน่วยพื้นฐานของชิอัตสึ
การกดด้วยฝ่ามือ
กระจายแรงกดผ่านฝ่ามือทั้งมือบนพื้นที่กว้าง ใช้เปิดบริเวณท้องและหลัง
การกดด้วยศอก (ในสายที่ใช้)
ใช้ในชิอัตสึและบอดี้เวิร์กบางสาย แยกจากการกดด้วยมือและนิ้วตามที่วิทยาลัยชิอัตสึแห่งญี่ปุ่นอธิบาย
มือแม่และมือลูก (แบบมาสึนางะ)
มือหนึ่งรองรับและรับรู้ อีกมือหนึ่งเคลื่อนที่ เป็นการประสานสองมือของเซนชิอัตสึ
การวินิจฉัยท้อง (ฮาระ) (แบบมาสึนางะ)
คลำท้องเพื่ออ่านเคียวและจิตสึในเส้นลมปราณ และตัดสินว่าจะเน้นที่ใด
การยืดตามเส้นลมปราณ
พาผู้รับเข้าสู่ท่าที่ยืดเส้นลมปราณ ผสานกับการกด

ตัวอย่างการนวดหนึ่งครั้ง

เป็นตัวอย่างหนึ่งที่ให้ความสำคัญกับการพูดคุยและความยินยอมของผู้รับการนวด ระยะเวลาและลำดับไม่ใช่คำตอบตายตัว และไม่ใช่คู่มือการนวดด้วยตนเอง

จัดท่าทางและลมหายใจ
ผู้นวดคุกเข่าในแนวกึ่งกลาง สังเกตลมหายใจของผู้รับ
วินิจฉัยท้องหรือหลัง
แบบมาสึนางะอ่านเคียว/จิตสึ แบบนามิโคชิตรวจความตึงโดยรวม
นอนคว่ำ: หลัง เอว ก้น ขา
จุดกดสองข้างกระดูกสันหลัง จากบนลงล่าง
นอนหงาย: ขา ท้อง อก แขน ศีรษะ
แรงกดต่อเนื่องและการยืดตามเส้นลมปราณ
ปิดท้ายในท่านั่ง
กดไหล่ คอ และศีรษะเพื่อปิดการนวด

ความเกี่ยวข้องกับการแข่งขัน

คะแนนการแข่งขันคือการประเมินการแสดงตามกติกาของการแข่งขันนั้น ไม่ใช่การจัดอันดับคุณค่าของศาสตร์หรือวัฒนธรรม โปรดตรวจสอบคุณสมบัติผู้สมัครและเกณฑ์การตัดสินจากกติกาอย่างเป็นทางการ

ประเภทบอดี้แคร์ (สตรีตช์)

กติกาและเกณฑ์การตัดสินของหมวดหมู่นี้ →ศาสตร์ที่เกี่ยวข้องกับหมวดหมู่นี้ →ดูผลการแข่งขันอย่างเป็นทางการ →ดูคณะกรรมการตัดสิน →ดูข้อมูลสัมมนา →

รูปแบบและสำนักที่เกี่ยวข้อง

คำถามที่พบบ่อย

Q.ชิอัตสึต่างจากการนวดอย่างไร

การนวด (มาสซาจ) ส่วนใหญ่ใช้น้ำมันและเทคนิคการลื่นไถลบนผิว เช่น การลูบและการบีบนวด ชิอัตสึทำขณะสวมเสื้อผ้า ไม่ใช้น้ำมัน และใช้แรงกดตั้งฉากต่อเนื่องลงบนจุด กฎหมายญี่ปุ่นถือว่าเป็นเทคนิคที่แตกต่างกัน

Q.จุดในชิอัตสึเหมือนกับจุดฝังเข็มไหม

ชิอัตสึตามเส้นลมปราณของมาสึนางะอิงเส้นลมปราณและจุดฝังเข็มของการแพทย์เอเชียตะวันออก ส่วนแบบนามิโคชิใช้จุดกดพื้นฐานที่กำหนดตามกายวิภาค ซึ่งไม่จำเป็นต้องตรงกับจุดฝังเข็ม ทั้งสองสายมีอยู่จริง

Q.ชิอัตสึเจ็บไหม

ชิอัตสึที่ดีเป็นแรงกดลึกที่มักอธิบายว่า “เจ็บแต่สบาย” ไม่ใช่ความเจ็บแปลบ เนื่องจากถ่ายน้ำหนักลงช้า ๆ หลักการคือรอจนร่างกายยอมรับแรงกด

Q.ในญี่ปุ่นต้องมีใบอนุญาตจึงจะทำชิอัตสึได้ไหม

ใช่ การทำชิอัตสึเพื่อการรักษาต้องมีใบอนุญาตระดับชาติ “ผู้ประกอบวิชาชีพอันมะ มาสซาจ และชิอัตสึ” (เรียนตั้งแต่สามปีขึ้นไปและสอบระดับชาติ) การนวดในร้านผ่อนคลายที่ไม่มีใบอนุญาตไม่ถือเป็น “ชิอัตสึ” ตามกฎหมาย

อภิธานศัพท์

垂直圧Suichoku-atsu: แรงกดที่ตั้งฉากกับผิวร่างกาย หลักการข้อแรกของชิอัตสึ
虚実Kyo / Jitsu: ความพร่อง (เคียว) และความเกิน (จิตสึ) ในเส้นลมปราณ แนวคิดการวินิจฉัยของมาสึนางะ
腹診Fukushin / Hara diagnosis: การอ่านสภาพร่างกายโดยการคลำท้อง วิธีวินิจฉัยของการแพทย์เอเชียตะวันออก
活法Kappo: เทคนิคการชุบชีวิตของยูโดที่มีอิทธิพลต่อชิอัตสึในช่วงแรก

แหล่งที่มาและเอกสารอ้างอิง

บทความนี้เรียบเรียงจากเอกสารชั้นต้น หน่วยงานทางการ งานวิชาการ และข้อมูลเผยแพร่ขององค์กรต่อไปนี้

[1]厚生労働省 — あん摩マツサージ指圧師、はり師、きゆう師等に関する法律（1947 年法律第 217 号）หน่วยงานทางการ
[2]日本指圧専門学校（浪越徳治郎創立、1940 年）องค์กร
[3]Masunaga, Shizuto & Ohashi, Wataru. Zen Shiatsu: How to Harmonize Yin and Yang for Better Health. Japan Publications, 1977.หนังสือ
[4]Namikoshi, Tokujiro. The Complete Book of Shiatsu Therapy. Japan Publications.หนังสือ
[5]European Shiatsu Federation (ESF)องค์กร
[6]日本指圧専門学校 — 指圧療法について(เปิดในแท็บใหม่)องค์กร

เกี่ยวกับบทความนี้

เรียบเรียงจากข้อมูลที่เผยแพร่แล้ว การระบุแหล่งที่มาไม่ได้หมายความว่าผ่านการตรวจสอบจากผู้สืบทอดหรือผู้เชี่ยวชาญแล้ว หรือพิสูจน์สรรพคุณแล้ว เรายินดีรับฟังความเห็นจากผู้สืบทอดเกี่ยวกับชื่อเรียก คำอธิบาย ข้อมูลเพิ่มเติม และข้อแก้ไข

ส่งความคิดเห็นหรือข้อแก้ไข

เรียบเรียงโดย: Massage Championship World Tour
ปรับปรุงล่าสุด: 8 กันยายน 2569

ภาพประกอบเฉพาะของแต่ละท่านวดจะเผยแพร่หลังตรวจสอบเนื้อหา แหล่งที่มา และเงื่อนไขการใช้งานแล้ว ภาพที่สร้างขึ้นจะระบุว่าเป็นภาพประกอบเพื่ออธิบาย และจะไม่ถูกนำเสนอเป็นภาพถ่ายบันทึกบุคคล การสัมภาษณ์ หรือการนวดจริง